Допис за Предлози за унапредување и интегрирање на градскиот железнички превоз во Скопје

Честитки за новиот тип на одржлив јавен превоз во Скопје. Честитки за Градскиот воз!

Нека биде успешен, нека се развива, нека биде почеток на нова парадигма за Скопје, но и пошироко!

Ептен сакаме градскиот воз да успее.

Сметаме дека тој има огромен потенцијал да стане важен дел од одржливиот транспортен систем на Скопје, па затоа ги споделуваме овие неколку предлози како возот да стане попривлечен и покорисен за поголем број граѓани.

Токму затоа, послушувајќи ги коментарите на социјалните медиуми, она што го пишавме по нашето искуство возејќи се во градскиот воз, го пративме овој допис до 5 институции кои можат да придонесат за поголем успех и користеност на овој нов јавен превоз.

Дописот може да се прочита на следниот линк во изворна верзија и тука:

ДО:           04.09.2026
Град Скопје
Министерство за транспорт
ЈП ЖРСМ Инфраструктура - Скопје
ЈП ЖРСМ Транспорт АД - Скопје
Јавно сообраќајно претпријатие - Скопје

ПРЕДМЕТ: Предлози за унапредување и интегрирање на градскиот железнички превоз во Скопје

Почитувани,

Најпрво сакаме да упатиме честитки за воспоставувањето на првиот крак од градскиот железнички превоз во Скопје.

Искрено сакаме Градскиот воз да успее и сметаме дека има огромен потенцијал да стане важен дел од одржливиот транспортен систем на Скопје, но и почеток на нова транспортна парадигма.

Токму затоа ги издвојуваме следните предлози:

1. Возот мора да биде дел од интегриран транспортен систем

За голем број граѓани почетната и крајната дестинација не се во непосредна близина на железничка станица. Затоа возот не треба да се гледа како самостојна линија, туку како дел од целото патување.

Потребно е:

• воспоставување интегриран тарифен систем меѓу ЈСП и железницата, односно воз + автобус = едно патување и една карта;

• усогласување на возните и автобуски редови за полесно префрлање;

• дневни, неделни и месечни интегрирани билети;

• јасни информации за врските, возниот ред и доцнењата.

Граѓанинот не треба да размислува кој оператор го вози кој дел од патувањето. За него треба да постои еден едноставен и финансиски достапен транспортен систем.

2. Воз + велосипед = многу поголема достапност

Велосипедот значително го зголемува радиусот на достапност на железничките станици и ги приближува до поголем број граѓани. За околу 10 минути со велосипед може да се помине приближно 2,5 km, што овозможува повеќекратно поголем опфат од пешачењето (за 10 минути пеш се поминуваат приближно 800 m). 

Затоа е потребно да се овозможат:

• превоз на велосипеди и тротинети во возовите, со јасно определен простор и правила;

• безбедни и заштитени велосипедски паркинзи на станиците за сопствени велосипеди;

• јавни велосипеди за изнајмување на железничките станици, но и на важни локации низ градот (во надлежност на Град Скопје, ЈСП или Македонски железници);

• континуирано подобрување на велосипедската инфраструктура и смирување на сообраќајот до станиците.

Патувањето пеш → воз → пеш ќе функционира за многу мал број луѓе кои живеат блиску до станиците и работат/учат/патуваат блиску до станиците.

Додека пак, со Ваше реализирање на претходните 2 предлози се отвораат бројни комбинации кои ќе имаат опфат на поголема површина, а со тоа и поголем број граѓани. Комбинации како на пример:

• сопствен велосипед (внесен во воз) → воз → сопствен велосипед

• сопствен велосипед (оставен на станица) → воз → пеш

• изнајмен велосипед (оставен на станица) → воз → автобус

• минибус → воз → изнајмен велосипед

• пеш → воз → изнајмен велосипед

• пеш → воз → автобус

3. Станиците и возовите треба да нудат добро искуство

Брзината на возот не е доволна. За граѓанинот да го избере јавниот превоз, целото патување треба да биде безбедно, едноставно и пријатно.

Потребни се чисти и одржувани возови и станици, функционални тоалети, места за седење, сенка и заштита од временски услови, добро осветлување, јасни информации, слеани пристапни рампи за лицата со попреченост и други „тркала“ (велосипеди, детски колички итн.) и безбедни велосипедски паркинзи.

Станиците треба да се третираат како квалитетни јавни простори, со квалитетно поплочување (наместо асфалт кој создава топлотно острово), зеленило, дрвја, клупи, јавни чешми со вода и основни услуги, дури и комерцијални како киосци на поголемите станици - не само како места за чекање.

4. Возниот ред и мрежата мора да се развиваат според потребите

Возниот ред треба да биде жива материја, која ќе се следи и прилагодува според реалните потреби на граѓаните. Особено треба да се земат предвид најчестите работни распореди, како 7:30–15:30 и 8:00–16:00 часот, како и потребата од добри врски со автобускиот систем.

Перспективно треба да се анализираат и нови железнички станици на локации каде што развојот на градот создава доволна побарувачка.

На соодветни станици надвор од градското подрачје треба да се разгледа и Park & Ride, со цел автомобилите да се паркираат пред да влезат во градот и да се овозможи практичен јавен превоз за влез во него. 

5. Железничките станици треба да бидат јазли на идниот транспортен систем

Секој иден развој на јавниот превоз - реорганизација на автобуски линии, БРТ или друг систем - треба да се планира во директна координација со железничката мрежа. Во сите идни анализи и студии тие не треба да се гледаат како 2 паралелни системи, без оглед на надлежноста, туку како еден.

Железничките станици треба да станат транспортни јазли каде лесно се префрлува меѓу воз, автобус, велосипед и пешачење.

6. Пакет мерки за одржлив транспортен систем 

Истовремено, искуствата со развојот на одржливи транспортни системи од Европа и светот нѐ учат дека не е возможно да се развива јавниот превоз без да се спроведуваат во пакет и мерки за намалување на зависноста од автомобилите. 

Не може да очекуваме успешен јавен превоз додека автомобилот има толку големи привилегии во јавниот простор - особено на сметка на тротоарите и пешачкото движење.

7. Квалитетен, пристепен и безбеден паркинг

За можно комбинирање на велосипедски со железнички превоз потребно е да се постават безбедни паркинзи за велосипеди, сокриени од временските услови. Бидејќи патниците најчесто ги оставаат своите велосипеди заклучени за време на работниот ден, тие би требало да бидат безбедни >8 часови. Тоа значи дека велосипедите треба да можат да се врзат на 2 места истовремено (рам и предно тркало), да бидат заштитени од елементите (сонце, дожд, снег, а можеби и мраз) преку поставување на паркинзи под стреи, да бидат поставени паркинзите на место блиску до перонот, лесно пристапно, без скали и на локација која не се скриена, по можност под надзор.

Наш совет за избор на квалитетен паркинг е да се следат насоките пропишани во идниот Правилник за планирање, проектирање, изградба и одржување на велосипедска инфраструктура, кој е во изработка во Министерството за Транспорт (5. Површини за паркирање велосипеди) во кој се пропишани бројот на паркинг места по железничка станица (10% од дневниот број патници), димензиите, критериумите кои треба да ги задоволат, локациите и урбаната опрема за површина за паркирање велосипеди.

Пред се, круцијално е да бидат велосипедски П-држачи – тип „шефилд“.

 

Ја поздравуваме изјавата на градоначалникот Орце Георгиевски на денот на пуштањето на Градскиот воз дека „Град Скопје дополнително ќе допринесеме со одредени станици велосипедски на местата секаде каде што ќе застануваат возовите за да можат веднаш штом ќе се симнат од возот да користат велосипед нашите сограѓани“. Веруваме дека со поставување на квалитететен велосипедски паркинг драстично би се зголемило користењето на Градскиот воз.

Сметаме дека дополнителен бенефит би имал Градскиот воз од можноста да се изнајмување градски велосипеди, со интеграција на железничките и велосипедските станици за изнајмување.

Заклучок

Сакаме градскиот воз да успее.

Но успешен воз не е само воз кој брзо патува од една до друга станица. Успешен воз е оној до кој лесно се стигнува, со кој лесно се продолжува патувањето, за кој се плаќа едноставно и кој е интегриран со целиот транспортен систем.

Не ни треба само нова линија. Ни треба систем.

Градскиот воз може да биде неговиот 'рбет - ако уште сега почнеме да го планираме Скопје како интегриран транспортен систем.

Со почит, 04.09.2026, Скопје

НаТочак

070367113

неформално здружение за урбан велосипедизам

За подобро вело - Скопје

e-mail: natochak@gmail.com

blog: natochak.blogspot.com

FB: facebook.com/NaTochak

TW : twitter.com/NaTochak

------------------------------------------------------------------------------------------------------

Дописот беше поднесен до сите 5 институции:

Изненадени сме од ажурноста за реконструкција и пуштање на првата линија од Градскиот воз. Веруваме дека со малку инвестиција може да се привлечат многу корисници на кои тој би им бил примарно превозно средство. За таа цел ги покануваме гореспоменатите институции да соработуваат во имплементација на нашите предлози, а корисниците ги охрабруваме да го споделуваат своето искуство, како повеќе луѓе би се охрабриле да се превозуваат со Градскиот воз.

Read more »

Барање информации за донесувањето на Правилникот за велосипедска инфраструктура

На 19.02.2026 испративме барање за информации во врска со донесувањето на Правилникот за велосипедска инфраструктура до Министерот за транспорт, a на 10.03.2026 година и потсетување.

Бидејќи сè уште немаме одговор, дописите ги објавуваме и јавно, во продолжение. 
(18.03.2026)

Дополнување:
Бидејќи не добивме одговор, на 24.03.2026 година истото барање го доставивме и по писмен пат, до Архивата на Министерството за транспорт. 
Доказ за приемот, во продолжение. За жал, не ставаат архивско бројче, но ставаат датум. 

------------------------------------------------------

Feb 19, 2026

Почитуван министер, г. Николоски,

Во октомври 2024-та година до Министерството за транспорт од страна на Здружение за одржлив развој и заштита на животната средина Гоу Грин Скопје беше поднесен Предлог - Правилник за планирање, проектирање, изградба и одржување на велосипедска инфраструктура. 

Историјатот на заложбите за ваков правилник е многу долг и започнува од првите варијанти изработени од Координативното тело за велосипедски сообраќај на Град Скопје во соработка со НаТочак во 2016-та година, за жал без донесен Правилник во тој момент.

Овојпат, Гоу Грин ангажирајќи стручни лица од повеќе области и консултирајќи главно балкански, но и европски правилници, како и локалната легислатива, изготви надградена верзија на предлогот и во поглед на содржина, и во поглед на квалитет.
Во рамките на една календарска година од поднесувањето таа верзија беше дополнително доразработена во соработка со членови на НаТочак и вработени во Министерството за транспорт.
Се створија и законски услови со измената на Законот за јавни патишта (135/2025 од 7.2025 година) Министерството да донесе еден ваков правилник. 

Но од есента 2025-та година кога беше и Конференцијата „Мобилност за секого“ немаме никакви новости.

На таа конференција и на претходно остварената средба со нас, како и на Вашите изјави во медиумите, јасен беше Вашиот ентузијазам и поддршка за што поскоро донесување на еден ваков документ кој ќе гарантира почитување на стандарди при планирање и проектирање на велосипедска инфраструктура.

Затоа се надеваме дека што поскоро овој Правилник ќе го види светлото на денот и ќе влезе во примена. 

Бидејќи содржината е веќе прилично усогласена меѓу стручните лица од министерството, нас како активисти и стручните лица кои ги имаше ангажирано Гоу Грин, сметаме дека поскорото донесување ќе значи подобри шанси за сите планови и проекти кои се работат во моментов и во скора иднина. 

Би сакале да потсетиме дека Македонија заедно со Албанија и Косово е во последните држави во Европа кои немаат ваква регулатива.

А доколку овој Правилник се донесе, би бил во најдобрите на Балканот. 
Од едната до другата крајност нè двои Вашето потпишување.

Според последните неофицијални информации кои ги имаме од есента 2025-та година, за Правилникот се немаат произнесено уште од Законодавно-правната комисија. Дали може да ни потврдите дека тоа е фазата во која се наоѓа?

Сметаме дека помина доволно време и би било штета Правилник кој е од јавен интерес да остане заглавен „по фиоки“.

Се надеваме дека доколку доцнењето се должи на неприоритизација, тоа ќе го промените со Вашето влијание.

Доколку постојат несогласувања со други правилници, можеби треба да се работи и на нивна измена, бидејќи содржината на овој Правилник кореспондира со сегашниот миг и целите за кои сите се залагаме: поодржлива, побезбедна и поквалитетна иднина за нашите места на живеење, работа и рекреација.

Не може истовремено да имаме и напредок, и статус кво.
Ние остануваме отворени за соработка.

--

НаТочак

неформално здружение за урбан велосипедизам

 

За подобро вело - Скопје

e-mail: natochak@gmail.com

blog: natochak.blogspot.com

FB: facebook.com/NaTochak

TW : twitter.com/NaTochak

------------------------------------------------------

Mar 10, 2026

Почитувани,

Минатиот месец ви пративме мејл во кој ја посочуваме моменталната состојба во која е заглавено донесувањето на Правилникот за планирање, проектирање, изградба и одржување на велосипедската инфраструктура. Мејлот ви го препраќаме (подолу).

Се надеваме дека имавте можност да го прочитате, дека би сакале да ја искористите Вашата политичка моќ да помогнете да се одглави од моменталната состојба и да се приоретизира неговото донесување.

Во случај да има начин НаТочак да помогне тоа да се случи побрзо, Ви стоиме на располагање.

Со почит,

--

НаТочак

неформално здружение за урбан велосипедизам

 

За подобро вело - Скопје

e-mail: natochak@gmail.com

blog: natochak.blogspot.com

FB: facebook.com/NaTochak

TW : twitter.com/NaTochak

------------------------------------------------------

Доказ за писмениот прием на Барањето за информации во врска со Правилникот за велосипедска инфраструктура, доставено лично до архивата на Министерството за транспорт на 24.03.2026 година. 

Read more »

Допис до Град Скопје за поставување неслеани рабници при обнова на патна инфраструктура во Скопје

Во изминатите седмици сведоци сме на најави за многу реконструкции на патна инфраструктура, асфалтирање, проширување булевари и сл. Можат да се видат багери и работници на многу улици низ целиот град. 

Но исто така може да се види дека не секаде се работи со истиот квалитет.

За таа цел, на 26.02.2026, НаТочак испрати допис до Град Скопје во кој го посочи проблемот за поставување неслеани рабници на една делница на која во моментов се работи. 

Целиот допис во продолжение и на овој линк (попрегледна верзија):

До: Град Скопје                     Датум:
Орце Ѓорѓиевски, Градоначалник на Град Скопје 26.2.2026
Даме Димитровски, Претседател на Совет на Град Скопје 

ДОПИС ЗА ПОСТАВУВАЊЕ НЕСЛЕАНИ РАБНИЦИ ПРИ ОБНОВА НА ПАТНА ИНФРАСТРУКТУРА ВО СКОПЈЕ

Почитувани,

Бидејќи ова е прв допис кој неформалната иницијатива „НаТочак“ го поднесува до Град Скопје за време на

мандатот на градоначалникот Орце Ѓорѓиевски, би сакале најпрво да Ви честитаме и да Ви посакаме

успешна работа.

Во изминатите 14 години, НаТочак одржуваше континуирана комуникација со сите претходни градски власти преку вакви дописи, но и преку директни средби и состаноци. Овој пристап го користиме за да укажеме на конкретни проблеми од терен со кои се соочуваат граѓаните. Ваквите дописи ги сметаме за форма на соработка со цел да им помогнеме на градските служби во детектирање на состојбите, секогаш во интерес на подобрување на условите за живеење и движење во Скопје.

ПОСОЧУВАЊЕ НА ПРОБЛЕМ

Евидентно е дека во изминатите месеци со висок интензитет се работи на патната инфраструктура во Скопје, што е за секоја пофалба.

Сепак, со оглед на тоа што се работи на повеќе фронтови истовремено, принудени сме да реагираме на

забележаните пропусти. На дел од делниците забележуваме поставување на рабници кои се

несоодветни за граѓаните кои користат алтернативно превозно средство со тркала (велосипеди,

тротинети, детски и инвалидски колички).

Во изминатите 14 години, по барање на жителите и здруженијата како НаТочак, во праксата

на Градот и општините се воведе стандард за поставување целосно слеани рабници. Секоја друга форма претставува физичка пречка и го отежнува движењето. 

Правилата за пристапност се веќе дефинирани со важечкиот Правилник за начинот на обезбедување на непречен пристап, движење (хоризонтално и вертикално),

престој и работа на лица со инвалидност до и во градби со јавни и деловни намени, градби со намена

домување во станбени згради, како и градби со станбено-деловна намена (Службен В. на Р.М.

бр:17/2015). 

Правилата се однесуваат и на проектирање на пристапни објекти и јавни простори вклучително и

пристапност на тротоари и велосипедски патеки. Тој правилник иако го имаме 11 години од 2015 година,

а слични правилници имало и децении наназад, многу малку се применува во пракса. 

Со цел да се надмине тој јаз, во Предлог Правилникот за планирање, проектирање, изградба и

одржување на велосипедска инфраструктура (кој е во фаза на усвојување во Министерството за

транспорт и за кој очекуваме Ваша поддршка), пристапноста на велосипедската (и пешачката)

инфраструктура не е дефинирана само текстуално и нумерички, туку е прикажана и графички преку

цртеж - технички детаљ. Тој детаљ, кој во многу ситуации е почитуван во праксата на Град Скопје, но

за жал не секогаш, го прикажуваме подолу во делот Решение. 

Сметаме дека е неприфатливо градските служби да прават чекор наназад со повторно инсталирање

рабници под агол, со што директно се нарушува континуитетот, удобноста, безбедностаи рамноправноста на движењето во Скопје. Еден подигнат рабник е како бездна, амбис, непремостлива

пречка за лицата со инвалидски колички. Повеќе подигнати рабници за нив значат исклученост од

општеството. 

ЛОКАЦИЈА

Во прилог Ви доставуваме фотографии од тековните активности на ул. „Никола Парапунов“ во Карпош 4

(западна страна). При реконструкцијата на пешачката патека започната во февруари 2026 година, забележавме дека на

местата каде што беа отстранети старите рабници, истите се заменуваат со подигнати рабници под агол, наместо со соодветно слеани премини. Дополнително, на одредени позиции воопшто не се интервенира

и оставени се старите, високи рабници.

Сакаме да укажеме на недоследноста во изведбата: на спротивната (источна) страна на истата улица,

пред пет години беше изведена велосипедска патека со правилно слеани рабници. Сметаме дека истиот стандард мора да се примени и на западната страна, без оглед на тоа што таму

не е предвидена посебна велосипедска патека.

Овие тротоари се клучни за движењето на лица со попреченост (корисници на инвалидски колички),

родители со бебешки колички, повозрасни граѓани и сите останати кои користат помагала со тркала.

Со оглед на тоа што источната страна е често блокирана со нелегално паркирани возила, западната

страна останува единствената функционална патека за граѓаните. Поставувањето на несоодветни рабници на оваа делница е недозволиво и директно ја

нарушува инклузивноста на јавниот простор.

Иако во овој допис споделуваме слики од ул. „Никола Парапунов“, важно е да се ревидира секоја локација на која во моментов се работи, вклучувајќи ги и бул. „Македонија“ (со секоја делница од бул. „11 Октомври“,

„Кочо Рацин“ и „Крушевска репубика“), бул. „Перо Наков“, ул.„ Фрањо Клуз“, ул. „Лазар Трповски“,

Момин Поток, ул. „Љубљанска“ и секоја наредна реконструкција. 

Правилата за пристапност мора да бидат почитувани и искомуницирани со сите вклучени во процесот: проектирање, изведба, надзор. 

РЕШЕНИЕ

Сметаме дека веднаш треба да се сменат рабниците, додека трае асфалтирањето. Како најлесно решение е ротирање на постоечките рабници, со што дното ќе

стане врв, а аглестиот дел кој сега е на виделина ќе стане дното на рабникот, закопано под земја.

Пример: Десно е моменталниот начин на поставување, лево е предлогот за да стане слеан рабник.

Истото треба да се направи на околу 20 локации, вклучувајќи ги и пешачките премини исток-запад, на кои

не се сменети рабниците и премините на бул. „Партизански Одреди“ и „Илинден“.

Уште еднаш, упатуваме пофалби за интензитетот со кој се пристапува кон обнова на патната

инфраструктура во Скопје. Сепак, искрено се надеваме дека секој проект ќе биде изведен со посебно

внимание и инклузивност на најранливите учесници во сообраќајот (пешаци, лица со попреченост, велосипедисти и сл.). Стандардите за пристапност и

непречено движење мора да се применуваат доследно, независно од локацијата или моменталната фреквенција на пешаци и велосипедисти. 

Секој иден проект треба да се гледа како шанса да се направи Скопје попристапен и поинклузивен град.

Како и досега, НаТочак стои на располагање за дополнителна комуникација, консултации или заеднички увид на терен, со цел изнаоѓање најдобри решенија за сите граѓани на Скопје.

Во прилог доставуваме слики од повеќе локации долж ископаниот дел на ул. „Никола Парапунов“.

Со почит,
НаТочак
неформално здружение за урбан велосипедизам
За подобро вело - Скопје
e-mail: natochak@gmail.com
Blog: natochak.blogspot.com
FB: facebook.com/NaTochak
TW: twitter.com/NaTochak

ПРИЛОГ - СЛИКИ ОД ТЕРЕН

Слики од нови рабници со прекршување, поставени под агол (прекршувањето не е дозволено со

правилата за пристапност) 

Слики од пешачки премини без сменети рабници  

Локација: Пешачки премин кај ул. Разловечко Востание

Локација: Пешачки премин кај Дом за стари лица / приватно училиште

На оваа локација предлог решение (за оваа или наредна реконструкција) е да се крене пешачкиот премин како замена за легнатите полицајци. Со тоа решение и пешаците добиваат полесен начин да преминуваат улица. Сметаме дека ова решение треба да се реплицира на секој пешачки премин, но на оваа локација евидентно е дека тоа е потребно поради постоечките легнати полицајци. Исто така, забележлива е потребата од поставување на заштитни столпчиња барем во широчина на пешачкиот премин, кои ќе го гарантираат пешачкото движење од едната до другата патека.

На оваа локација е оставен бетонски столб од ~10 cm. Истиот треба да се тргне.

Напомена:

На дел од сликите се гледа дека не секаде е променета подлогата. Онаму каде е оставена старата

(бехатонки) истата треба да биде мазна, без препреки и лесно проодна за пешаците, а рабниците

на пешачките премини треба да бидат слеани.

Слика од ниски рабници кај нелегално приклучување од новите згради во Карпош 4.

Слики од примери на слеани рабници на вело патеки.

Локација: ул. „Никола Парапунов“, вело патека на источната страна.

Иако овој рабник не е најдобро слеан поради висинската разлика меѓу коловозот и вело патеката

(потребно е да има кренат пешачки премин како успорувач на сообраќајот на коловозот), сепак

поради поставувањето на адекватни слеани рабници движењето со тркала е поглатко.

Локација: Вело патека на бул. ВМРО

Дополнително споделуваме локација на која во моментов се реконструира патната мрежа и

во која се поставуваат адекватни слеани рабници.

Фотографиите се од реконструкцијата на бул „Македонија“, конкретно бул 11 Октомври“ / „Борис

Трајковски“, на Рампа, Кисела Вода. 

Локација: Бул. „11 Октомври“ / „Борис Трајковски“, Рампа, Кисела Вода

Според сликите може да се види дека и на оваа локација се поставуваат рабници со мал агол/прекршување

(како посочените на ул. „Никола Парапунов“), но тие се ротирани спротивно, со рамниот дел нагоре, за

да не претставуваат проблем за луѓето кои се движат на тркала.

Read more »